Spis treści:
- Grudziądz "kosmiczny", bo związany z astronomią
- Uhonorowani m.in. Polacy z Kujawsko-Pomorskiego
- Dla znanego aktora i utytułowanego astronoma
Nowe nazwy planetoid krążących w Układzie Słonecznym ogłaszane są przez Międzynarodową Unię Astronomiczną (IAU) na łamach "WGSBN Bulletin". Najnowsza edycja biuletynu (nr 18), redagowanego przez grupę roboczą IAU ds. nazewnictwa małych ciał w naszym systemie planetarnym, ukazała się 9 listopada 2026 roku.
Grudziądz "kosmiczny", bo związany z astronomią
Jedna z planetoid nazywa się teraz oficjalnie (320977) Grudziądz. Obiekt ten, znany wcześniej pod oznaczeniem 2008 JQ8, został odkryty 4 marca 2008 roku w litewskim obserwatorium w Malatach (Moletai). Odkrywcami są polsko-litewskiemu astronom Kazimierz Czernis (Kazimieras Černis) oraz Justas Zdanavičius. Orbita obiektu przebiega w głównym pasie planetoid, pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. Na jedno obiegnięcie Słońca potrzebuje 4,79 roku.
Nazwa wzięła się od związków Grudziądza z astronomią. Miasto ma prawa miejskie od 1291 roku. Znajduje się tam planetarium i obserwatorium astronomiczne, samo zaś miasto ma historyczne związki z Mikołajem Kopernikiem, który odwiedzał Grudziądz. To właśnie tam w 1522 roku, podczas zjazdu Stanów Prus Królewskich, ogłosił on traktat "O szacunku do monety", w którym sformułował zasadę znaną obecnie w ekonomii jako prawo Kopernika-Greshama - mówiącą, iż gorszy pieniądz wypiera z obiegu lepszy. Na rynku w Grudziądzu znajduje się ławeczka, na której można usiąść obok figury Mikołaja Kopernika.
Kazimierz Czernis w październiku został nagrodzony Medalem Senatu Rzeczypospolitej Polskiej za odkrycie ponad 250 planetoid i wielu komet oraz nadanie licznych nazw związanych z Polską lub wspólną historią Polski i Litwy.
Uhonorowani m.in. Polacy z Kujawsko-Pomorskiego
Unia Astronomiczna uhonorowała także osoby związane z Polską. Jedno z nowych ciał kosmicznych nosi imię Zofii Huppenthal (ur. 1956). To polska fizyczka i popularyzatorka astronomii, była wiceprezeska Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA), która kierowała także toruńskim oddziałem PTMA. Planetoidę (229198) Zofiahuppenthal (inne oznaczenie 2004 TS357) odkrył również Kazimierz Czernis (samodzielnie). Stało się to 15 października 2004 roku w obserwatorium w Malatach na Litwie. Asteroida ma okres orbitalny 5,26 roku.
Kolejną osobą związaną z województwem kujawsko-pomorskim, uhonorowaną astronomicznym nazewnictwem, jest Czesław Stawikowski (ur. 1951) - fizyk i miłośnik astronomii, członek Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Naukowiec aktywnie działa na rzecz edukacji astronomicznej, uczestniczy w organizacji krajowej i międzynarodowej olimpiady astronomicznej oraz innych konkursów astronomicznych dla dzieci i młodzieży. Był członkiem zespołu, który opracował projekt podstawy programowej dla nowego przedmiotu "astronomia", który według zapowiedzi Ministerstwa Edukacji Narodowej ma od roku szkolnego 2027/2028 obowiązywać w szkołach ponadpodstawowych jako przedmiot do wyboru przez dyrekcję placówki. Planetoida (815811) Cześstawikowski, oznaczona też jako 2010 TX57, krąży w głównym pasie planetoid z okresem obiegu 5,55 roku. Została odkryta 5 października 2010 roku w obserwatorium w Malatach. Dokonał tego Kazimierz Czernis.
Dla znanego aktora i utytułowanego astronoma
Czwartą ze wspomnianych planetoid odkryli Michał Żołnowski i Michał Kusiak. Odkrywcy postanowili w nazwie uhonorować aktora Macieja Stuhra - jednego z najbardziej znanych polskich aktorów filmowych i teatralnych, reżysera i scenarzystę. Planetoida (690092) Stuhr = 2013 YW38 okrąża Słońce co 4,15 roku, poruszając się w głównym pasie planetoid.
Piąty z kosmicznie wyróżnionych Polaków to prof. dr hab. Sławomir Ruciński, polski astronom, od kilkudziesięciu lat pracujący w Kanadzie. Astronomię ukończył na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie obronił doktorat i uzyskał habilitację. Pracował w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1984 roku przeniósł się do Kanady. Na Uniwersytecie Toronto zajmował się badaniami gwiazd podwójnych, aktywnością gwiazd, atmosferami gwiazdowymi i astronomią satelitarną. Jest autorem kilkuset prac naukowych. W Polsce jest znany jako autor popularnonaukowego działu astronomicznego w czasopiśmie "Młody Technik". Był inicjatorem miniaturowych satelitarnych obserwatoriów MOST i BRITE. W konstelacji satelitów BRITE znalazły się m.in. pierwsze polskie satelity naukowe Lem (2013 rok) i Heweliusz (2014). W 2015 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wkład z powstanie tych polskich satelitów. Z kolei w 2017 roku nadano mu godność członka honorowego Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (PTA), za zasługi dla rozwoju polskiej astronomii. Odkrywcą planetoidy (618090) Rucinski (inne oznaczenie 2006 UC370) jest kanadyjski astronom David Balam. Asteroida ma okres obiegu dookoła Słońca wynoszący 5,42 roku.
Źródło: Polska Agencja Prasowa


